Navigation Menu+

Fraxinus excelsior

Posted on nov 28, 2012 by in O, Oleaceae |

Morfologie

De uitwendige bouw en vorm van organismen en hun organen.

Algemeen

De gewone es kan tot 40 meter hoog worden en is daarmee één van de grootste bomen in Europa.

Kroon

fraxinus-excelsior kroon
De kruin is lichtdoorlatend waarbij ondergroei mogelijk wordt en is onregelmatig van vorm. Deze kan echter tot 12 meter breed worden.

Schors

fraxinus-excelsior schors
De schors van de gewone es is dun en gelig van kleur. Eerst is de schors glad maar na verloop van tijd ontstaan er kloven.

Blad

fraxinus-excelsior blad

De gewone es heeft oneven geveerde bladeren die kruisgewijs tegenover elkaar staan, dit wordt ook wel dichotomie genoemd. Het samengesteld blad bestaat uit 7 tot 13 deelblaadjes. Deze zijn eirond tot langwerpig, toegespitst en getand en zijn aan de onderkant langs de middennerf behaard.

Knop & Twijg

fraxinus-excelsior twijg
De knop is zeer herkenbaar door de zwarte kleur. Ze zijn fluweelachtig en ze staan kruisgewijs tegenover elkaar (dichotomie). De twijg is vrij dik.

Bloem

fraxinus-excelsior bloem
De bloemen verschijnen al voor de bladeren, dit wordt ook wel een naaktbloeier genoemd. De bloeiwijze is pluimvormig en de bloemen staan in groepjes. De kleur van de meeldraden is donker paars, en na verloop van tijd worden ze groenachtig van kleur. Het is een windbestuiver.

Vrucht

fraxinus-excelsior vrucht
De vruchten van de gewone es worden ook wel essensleutels genoemd. Het zijn platte, eivormige nootjes die langwerpig gevleugeld zijn. Ze hangen in trossen aan de uiteinden van de twijgen en worden verspreid door de wind (anemochorie).

Beheer & Ecologie

Dynamiek van de wisselwerking tussen organismen en omgeving.

Bodemeisen

Het is een veeleisende soort: groeit op op natte tot vochtige, voedselrijke, vaak kalkhoudende grond (klei, mergel, zand, leem, kleihoudend laagveen, zavel, löss). Groeit in loofbossen en struikgewassen.

Fytogeografie

Wereld: In West-, Midden-, en Oost-Europa. Vanaf Noord-Spanje en de Balkan tot in Zuid-Scandinavië. Ook in de Kaukasus en aangrenzende berggebieden.

België: Algemeen, maar zeldzaam in de hoge Ardennen.

Gevoeligheid

De gewone es kan niet pal in het water staan. Voor de rest is het een sterke, veelzijdige boom die zoutbestendig is en kan dan ook makkelijk zeewind verdragen. Hij is bovendien ook winterhard.

Bosbouwkundige eigenschappen

Lichtboomsoort, hoewel de soort in z’n jeugd toch vrij veel schaduw kan verdragen. Schiet echter alleen door – en dan snel – als hij in het licht staat. De gewone es bereikt meestal een leeftijd van 90 tot 120 jaar oud. Kan echter eeuwenlang als hakhout overleven (hoge resprouting capacity).

De typische bosgemeenschap waar we de es terugvinden zijn vochtige tot natte loofbossen. Voor de es duurt het zeker 2 winters en kan zelfs oplopen tot 6 vooraleer het zaad begint te kiemen. De es heeft een zeer goede strooiselkwaliteit en vormt dan ook een snel afbrekende strooisellaag, mede te wijten aan het feit dat essen goed op kleigronden groeien en deze hebben een positief effect op de accumulatie van organisch materiaal.

Houtkwaliteit en -gebruik

fraxinus-excelsior hout
Het essenhout is lichtgekleurd, taai, sterk en elastisch. Vanwege deze elasticiteit wordt het gebruikt voor liggers van gymnastiektoestellen en voor stelen van bijlen en spades. Ook wordt het vanwege de vlamtekening gebruikt voor meubels, vloeren en trappen. De duurzaamheid van essenhout bij buitengebruik is echter vrij laag.

Vroeger was de es bij de Scandinaviërs een heilige boom. De es was het symbool van de levenskracht. In de Noorse mythologie sneed Odin, de oppergod, de eerste mens uit een stuk essenhout. Yggdrasil, de boom der wereld, was een reusachtige es, waarvan de wortels tot in de diepste diepten van de hel groeiden en de kroon tot in het hoogste van de hemel reikte, terwijl de stam beide verenigde. Een ziek kind, dat men door de spleet in een gescheurde es liet gaan, zou genezen en brandende blokken essenhout verdreven kwade geesten uit een vertrek.

Aankoop & Onderhoud

Onderhoud uw boom en vind een handelaar in uw buurt.

Waar te koop?

Onderhoud?